Tłumacz u notariusza – kiedy jest obowiązkowy i ile kosztuje?

Tłumacz u notariusza jest obowiązkowy wtedy, gdy uczestnik czynności nie zna języka polskiego, a do aktu nie dołączono przekładu na język, który ta osoba rozumie. Wynika to z art. 87 § 1 pkt 1 Prawa o notariacie. Notariusz może wtedy przetłumaczyć akt sam, jeśli ma wymagane kwalifikacje językowe, albo skorzystać z pomocy tłumacza. W praktyce kancelarie niemal zawsze zapraszają tłumacza przysięgłego, a jego wynagrodzenie ustala się bezpośrednio z nim, osobno od taksy notarialnej.

Poniżej znajdziesz omówienie przepisów, które regulują udział tłumacza w czynnościach notarialnych, wyjaśnienie, dlaczego ustawa mówi o tłumaczu, a kancelarie oczekują tłumacza przysięgłego, opis przebiegu wizyty oraz listę czynników, od których zależy koszt. Tekst opiera się na aktualnym tekście jednolitym Prawa o notariacie (Dz.U. 2026 poz. 614) i ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego.

Spis treści

1. Kiedy potrzebny jest tłumacz u notariusza?
2. Czy u notariusza musi być tłumacz przysięgły?
3. Jak wygląda praca tłumacza podczas czynności notarialnej?
4. Osoby głuche, niewidome i nieumiejące pisać
5. Zestawienie: tłumacz u notariusza w różnych sytuacjach
6. Ile kosztuje tłumacz u notariusza?
7. Jak przygotować wizytę u notariusza z tłumaczem?
8. Najczęstsze problemy przy czynnościach z tłumaczem
9. Następne kroki
10. Najczęściej zadawane pytania

Kiedy potrzebny jest tłumacz u notariusza?

Tłumacz jest potrzebny, gdy spełnione są łącznie dwa warunki z art. 87 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 614): osoba biorąca udział w czynności nie zna języka polskiego i do czynności nie dołączono przekładu na inny znany jej język. Przepis nakłada wtedy na notariusza obowiązek przetłumaczenia aktu lub innego dokumentu osobiście albo przy pomocy tłumacza.

Punktem wyjścia jest art. 2 § 3 tej samej ustawy: czynności notarialnych dokonuje się w języku polskim. Akt sprzedaży mieszkania, umowa spółki czy pełnomocnictwo powstają więc po polsku, nawet jeśli wszystkie strony są cudzoziemcami. Tłumacz nie zmienia języka aktu. Jego zadaniem jest sprawić, by osoba nieznająca polskiego wiedziała, co podpisuje.

Kto ocenia, czy strona zna język polski?

Ocenia to notariusz. Art. 94 § 1 wymaga, by akt został odczytany przed podpisaniem, a notariusz upewnił się, że strony rozumieją jego treść i znaczenie oraz że akt jest zgodny z ich wolą. Do tego dochodzi art. 80 § 3, który zobowiązuje notariusza do udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień. Jeśli cudzoziemiec mówi po polsku na co dzień, ale nie radzi sobie z pojęciami takimi jak służebność, hipoteka czy poddanie się egzekucji, notariusz może uznać, że bez tłumacza czynności dokonać nie można.

Dlatego nie warto zakładać z góry, że komunikatywna znajomość polskiego wystarczy. Lepiej zapytać kancelarię przy umawianiu terminu i podać, jakim językiem posługuje się strona.

Jakich czynności dotyczy obowiązek?

Art. 87 mówi o akcie lub innym dokumencie, więc nie ogranicza się do aktów notarialnych w ścisłym znaczeniu. Najczęściej tłumacz pojawia się przy:

• umowach sprzedaży i darowizny nieruchomości z udziałem cudzoziemca;
• umowach spółki z o.o. i akcyjnej oraz protokołach zgromadzeń wspólników;
• pełnomocnictwach w formie aktu notarialnego, na przykład do sprzedaży mieszkania;
• umowach majątkowych małżeńskich, gdy jeden z małżonków nie zna polskiego;
• testamentach notarialnych i oświadczeniach o poddaniu się egzekucji;
• umowach kredytowych zabezpieczanych hipoteką, gdy bank wymaga formy notarialnej.

Czy u notariusza musi być tłumacz przysięgły?

Art. 87 § 1 pkt 1 posługuje się słowem tłumacz, bez przymiotnika przysięgły. Ten sam przepis odsyła jednak do art. 2 § 3, który dopuszcza dwie drogi: notariusz korzysta z własnej znajomości języka obcego, wykazanej w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych, albo z pomocy tłumacza przysięgłego. Odesłanie prowadzi do wniosku, że standardem przy czynnościach notarialnych jest tłumacz przysięgły lub notariusz o porównywalnych, formalnie potwierdzonych kwalifikacjach.

Rzetelnie trzeba dodać, że to notariusz odpowiada za ważność czynności i to on decyduje, czyją pomoc przyjmie. Kancelarie w zdecydowanej większości przypadków wymagają tłumacza przysięgłego, bo jego status daje gwarancje wynikające z ustawy: obowiązek szczególnej staranności i bezstronności, tajemnicę zawodową oraz odpowiedzialność zawodową. Tłumacz przysięgły u notariusza to więc nie formalność, ale zabezpieczenie aktu przed zarzutem, że strona nie wiedziała, co podpisała.

Kiedy notariusz może tłumaczyć sam?

Notariusz może przetłumaczyć akt osobiście, jeśli wykaże znajomość języka w sposób przewidziany dla tłumaczy przysięgłych. W praktyce oznacza to notariuszy, którzy mają uprawnienia tłumacza przysięgłego danego języka lub zdali odpowiedni egzamin. Biegła, ale niepotwierdzona formalnie znajomość języka nie wystarczy.

Czym różni się akt dwujęzyczny od aktu tłumaczonego ustnie?

Art. 2 § 3 pozwala też, na żądanie strony, dokonać czynności dodatkowo w języku obcym. Powstaje wtedy dokument w dwóch wersjach językowych, zwykle w dwóch kolumnach. Wersję obcojęzyczną przygotowuje się wcześniej, co wymaga pisemnego przekładu projektu aktu. Przy zwykłym akcie polskojęzycznym tłumacz pracuje ustnie: odczytuje treść w języku strony i tłumaczy rozmowę. Akt dwujęzyczny przydaje się, gdy dokument ma być później używany za granicą lub gdy zagraniczny wspólnik chce mieć wersję we własnym języku.

Jak wygląda praca tłumacza podczas czynności notarialnej?

Tłumacz uczestniczy w całej czynności, od odczytania aktu po podpisy. Jego dane jako osoby obecnej przy sporządzaniu aktu trafiają do dokumentu, a pod aktem składa podpis, bo art. 92 § 1 wymaga, by akt zawierał podpisy osób biorących udział w czynności i osób obecnych. Typowy przebieg wygląda tak:

1. Przygotowanie. Kancelaria przesyła tłumaczowi projekt aktu kilka dni przed terminem. Tłumacz sprawdza terminologię, nazwy własne, numery ksiąg wieczystych i kwoty zapisane słownie.
2. Ustalenie tożsamości. Notariusz stwierdza tożsamość osób biorących udział w czynności (art. 85), a tłumacz przekazuje cudzoziemcowi jego pytania.
3. Odczytanie aktu. Notariusz odczytuje akt po polsku, a tłumacz przekłada go na język strony, fragment po fragmencie. To najdłuższa część spotkania.
4. Wyjaśnienia i pytania. Tłumacz przekłada objaśnienia notariusza i pytania strony. Jeśli strona chce zmiany w treści, notariusz nanosi ją po polsku, a tłumacz odczytuje poprawiony fragment.
5. Podpisy. Strony, notariusz i tłumacz podpisują akt. Dane tłumacza widnieją w dokumencie jako dane osoby obecnej przy czynności.
6. Wpis do repertorium. Tłumacz przysięgły odnotowuje czynność w repertorium. Art. 17 ust. 2 pkt 5 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego wymaga przy tłumaczeniu ustnym podania daty, miejsca, zakresu i czasu trwania tłumaczenia.

Podczas czynności tłumacz zachowuje bezstronność. Nie doradza żadnej ze stron, nie ocenia warunków umowy i nie streszcza. Przekłada całość, także zapisy, które strona uważa za oczywiste.

Osoby głuche, niewidome i nieumiejące pisać

Art. 87 § 1 obejmuje nie tylko barierę językową. Przepis przewiduje kilka sytuacji szczególnych:

• Osoba głucha lub głuchoniema (pkt 2): notariusz musi przekonać się, że treść czynności jest dla niej dokładnie znana i zrozumiała, i może przywołać do czynności biegłego. W praktyce bywa nim tłumacz języka migowego.
• Osoba niewidoma, głucha, niema lub głuchoniema (pkt 3): na jej żądanie notariusz przywołuje wskazaną przez nią osobę zaufania.
• Osoba, która nie może pisać (pkt 4): składa na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok inna osoba wpisuje jej imię i nazwisko i podpisuje się.
• Osoba podpisująca się alfabetem nieznanym notariuszowi (pkt 5): notariusz stwierdza, że podpis należy do tej osoby. Dotyczy to na przykład podpisów cyrylicą, pismem arabskim czy chińskim.

Zgodnie z art. 87 § 2 notariusz zamieszcza w dokumencie wzmiankę o spełnieniu tych warunków i o sposobie ustalenia okoliczności. Jeśli cudzoziemiec nieznający polskiego jest jednocześnie osobą głuchą, przy czynności może być potrzebny zarówno tłumacz języka obcego, jak i biegły.

Zestawienie: tłumacz u notariusza w różnych sytuacjach

Sytuacja	Podstawa prawna	Kto tłumaczy	Na co zwrócić uwagę
Strona nie zna polskiego, brak dołączonego przekładu	art. 87 § 1 pkt 1 w zw. z art. 2 § 3 Prawa o notariacie	Notariusz z potwierdzoną znajomością języka lub tłumacz, w praktyce przysięgły	Dane tłumacza trzeba podać kancelarii przed terminem
Strona zna polski słabo	art. 80 § 3 i art. 94 § 1	Decyzja notariusza	Notariusz może odmówić czynności bez tłumacza
Akt w dwóch językach na żądanie strony	art. 2 § 3	Notariusz z kwalifikacjami lub tłumacz przysięgły	Potrzebny pisemny przekład projektu aktu
Osoba głucha lub głuchoniema	art. 87 § 1 pkt 2	Biegły przywołany przez notariusza	Warto wcześniej zgłosić potrzebę kancelarii
Podpis w nieznanym notariuszowi alfabecie	art. 87 § 1 pkt 5	Nie dotyczy, notariusz stwierdza autentyczność podpisu	Sam podpis obcym alfabetem nie wymaga tłumacza

Sprawdź również: Tłumaczenie a vista – czym jest i gdzie się je stosuje?

Ile kosztuje tłumacz u notariusza?

Koszt tłumacza u notariusza wynika z umowy z tłumaczem, a nie z cennika urzędowego. Art. 16 ust. 1 ustawy z 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego stanowi, że wynagrodzenie za czynności tłumacza przysięgłego ustala umowa ze zleceniodawcą. Wyjątek z art. 16 ust. 2 dotyczy zleceń od sądu, prokuratora, Policji i organów administracji publicznej. Tylko dla nich stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego (Dz.U. 2025 poz. 312).

Notariusz nie należy do podmiotów wymienionych w art. 15 ustawy, a tłumacza u notariusza zamawia zwykle strona lub firma, a nie kancelaria. Stawki urzędowe nie mają więc zastosowania wprost. Ustawa przewiduje co prawda w art. 16 ust. 3 możliwość określenia przez ministra stawek maksymalnych dla innych czynności, ale podstawą rozliczenia w zleceniu prywatnym pozostaje umowa.

Czy taksa notarialna obejmuje tłumacza?

Nie. Wynagrodzenie notariusza, ustalane na podstawie art. 5 Prawa o notariacie, dotyczy jego czynności i nie może przekroczyć maksymalnej stawki taksy. Tłumacza rozlicza się osobno. Kto ponosi ten koszt, strony ustalają między sobą, na przykład w umowie przedwstępnej. Najczęściej płaci osoba, która potrzebuje tłumaczenia, albo jej pracodawca.

Od czego zależy wycena?

Ile kosztuje tłumacz u notariusza w konkretnej sprawie, zależy od kilku czynników, które warto podać przy zapytaniu:

• Czas czynności. Krótkie pełnomocnictwo zajmuje znacznie mniej czasu niż umowa spółki czy akt sprzedaży z kilkoma załącznikami, bo tłumacz przekłada cały odczytywany tekst.
• Sposób rozliczenia. Tłumacze ustni zwykle liczą za godzinę lub blok czasowy, często z minimalnym czasem zlecenia, nawet jeśli czynność trwa krócej.
• Język. Przy językach, w których na liście Ministra Sprawiedliwości jest niewielu tłumaczy przysięgłych, dostępność terminów jest mniejsza, co wpływa na warunki.
• Termin. Zlecenie na ten sam dzień, wieczór lub sobotę bywa rozliczane inaczej niż czynność umówiona z wyprzedzeniem.
• Dojazd i oczekiwanie. Czynności poza kancelarią, na przykład w szpitalu lub w siedzibie firmy, oraz opóźnienia po stronie uczestników wydłużają czas pracy.
• Przygotowanie i przekład pisemny. Zapoznanie się z projektem aktu często wchodzi w cenę, ale pisemny przekład projektu albo przygotowanie wersji do aktu dwujęzycznego to osobna usługa.
• Liczba języków. Jeśli przy jednym akcie występują osoby mówiące różnymi językami, potrzeba kilku tłumaczy.

Rzetelna wycena powinna wymieniać wszystkie te elementy z góry. Pytaj wprost, czy cena obejmuje dojazd, czas oczekiwania i zapoznanie się z projektem aktu.

Jak przygotować wizytę u notariusza z tłumaczem?

Dobre przygotowanie skraca spotkanie i zmniejsza ryzyko, że termin trzeba będzie przełożyć. Sprawdza się taka kolejność działań:

1. Przy umawianiu terminu poinformuj kancelarię, że jedna ze stron nie zna polskiego, i podaj jej język.
2. Zapytaj, czy kancelaria współpracuje z tłumaczem, czy oczekuje, że strona zapewni go sama.
3. Zamów tłumacza przysięgłego właściwego języka i przekaż kancelarii jego imię, nazwisko i numer na liście tłumaczy przysięgłych.
4. Poproś notariusza o przesłanie projektu aktu tłumaczowi co najmniej 2-3 dni przed terminem.
5. Zarezerwuj więcej czasu niż na zwykłą czynność. Przekład wyraźnie wydłuża spotkanie, bo cały tekst brzmi dwa razy: po polsku i w języku strony.
6. Upewnij się, że cudzoziemiec ma ważny dokument tożsamości, bo notariusz stwierdza tożsamość także jego.

Najczęstsze problemy przy czynnościach z tłumaczem

Większość kłopotów da się przewidzieć. Najczęściej powtarzają się te sytuacje:

• Znajomy w roli tłumacza. Osoba dwujęzyczna z rodziny strony nie daje gwarancji bezstronności i zwykle nie zostanie zaakceptowana.
• Tłumacz bez uprawnień przysięgłych. Doświadczony tłumacz ustny bez wpisu na listę może zostać odrzucony przez kancelarię.
• Brak projektu aktu przed terminem. Tłumacz widzi tekst pierwszy raz w kancelarii i musi sprawdzać terminy na bieżąco.
• Język pośredni. Strona z Wietnamu czy Gruzji zna trochę angielski, więc ktoś zamawia tłumacza angielskiego. Notariusz może uznać, że strona nie zna angielskiego w stopniu wystarczającym, i czynność się nie odbędzie.
• Zbyt krótka rezerwacja. Tłumacz ma kolejne zlecenie, a czynność się przedłuża.

Następne kroki

Zanim umówisz termin, ustal trzy rzeczy: czy wszyscy uczestnicy znają polski w stopniu pozwalającym świadomie podpisać akt, jakim językiem posługuje się osoba, która go nie zna, i czy kancelaria sama zapewnia tłumacza. Jeśli tłumacza organizujesz ty, wybierz tłumacza przysięgłego danego języka, przekaż jego dane notariuszowi i zadbaj, by dostał projekt aktu z wyprzedzeniem. Koszt ustalasz z tłumaczem w umowie, znając czas czynności, miejsce i zakres przygotowania.

Jeśli zbliża się podpisanie aktu z udziałem zagranicznego wspólnika, kupującego lub pracownika, wyślij zapytanie z datą, adresem kancelarii, językiem i rodzajem czynności do biura tłumaczeń, które ma w zespole tłumaczy przysięgłych także rzadszych języków i par obcy-obcy. Biuro z certyfikatami ISO przygotuje też pisemny przekład projektu aktu, jeśli wybierzesz wersję dwujęzyczną. Szybka odpowiedź i wycena obejmująca dojazd i czas oczekiwania pozwolą ci spokojnie potwierdzić termin u notariusza.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje tłumacz u notariusza?

Wynagrodzenie ustala się w umowie z tłumaczem, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Zależy od czasu czynności, minimalnego bloku rozliczeniowego, języka, terminu, dojazdu i ewentualnego przekładu pisemnego. Stawki urzędowe dotyczą zleceń od sądów, prokuratury, Policji i administracji.

Czy u notariusza musi być tłumacz przysięgły?

Art. 87 Prawa o notariacie mówi o tłumaczu, ale odsyła do art. 2 § 3, który wskazuje tłumacza przysięgłego albo notariusza z językiem potwierdzonym jak u tłumaczy przysięgłych. Kancelarie w praktyce wymagają tłumacza przysięgłego, a ostateczną decyzję podejmuje notariusz.

Czy notariusz tłumaczy dokumenty?

Notariusz może przetłumaczyć akt osobiście, jeśli wykaże znajomość języka obcego w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych. Nie wykonuje natomiast pisemnych tłumaczeń przysięgłych dokumentów zagranicznych, chyba że sam ma uprawnienia tłumacza przysięgłego.

Czy tłumacz podpisuje akt notarialny?

Tak. Tłumacz jest osobą obecną przy czynności, więc jego dane są wpisywane do aktu, a pod dokumentem składa podpis razem ze stronami i notariuszem.

Kto płaci za tłumacza u notariusza?

Przepisy nie przesądzają, która strona ponosi ten koszt. Zwykle płaci osoba, która potrzebuje tłumaczenia, albo firma, która ją deleguje. Strony mogą też podzielić koszt, najlepiej zapisując to w umowie przedwstępnej.

Czy wystarczy tłumacz angielskiego, jeśli cudzoziemiec trochę zna angielski?

Tylko wtedy, gdy notariusz uzna, że strona zna angielski w stopniu pozwalającym zrozumieć treść aktu. Przy słabej znajomości języka pośredniego bezpieczniej zamówić tłumacza języka ojczystego strony.