Tłumaczenia ustne angielski obejmują przekład rozmów, wystąpień i obrad w obu kierunkach: z angielskiego na polski i z polskiego na angielski. W biznesie najczęściej stosuje się tłumaczenie konsekutywne przy negocjacjach i spotkaniach przy stole, a na konferencjach tłumaczenie symultaniczne w kabinie. Angielski to dziś najczęstszy język kontaktowy w firmach międzynarodowych, ale właśnie dlatego tłumacz musi radzić sobie nie tylko z brytyjską czy amerykańską odmianą, lecz także z angielszczyzną rozmówców z Niemiec, Indii, Skandynawii czy Azji.
Poniżej znajdziesz opis form tłumaczenia z angielskiego i na angielski, wymagania wobec tłumacza, różnice między pracą na spotkaniu biznesowym i na konferencji oraz listę rzeczy, które warto przygotować przed zleceniem.
Spis treści
- Kiedy potrzebne są tłumaczenia ustne angielski, skoro wszyscy mówią po angielsku?
- Jakie formy tłumaczenia ustnego stosuje się przy angielskim?
- Tłumaczenia ustne z angielskiego na polski i z polskiego na angielski
- Forma tłumaczenia a sytuacja: zestawienie
- Tłumaczenia ustne angielski biznesowy: spotkania, negocjacje, wizyty
- Angielski na konferencjach: kabina, zespół i relay
- Jaki powinien być tłumacz ustny języka angielskiego?
- Jak przygotować zlecenie tłumaczenia z angielskiego?
- Najważniejsze informacje o tłumaczeniach ustnych z angielskiego
- Najczęściej zadawane pytania
Kiedy potrzebne są tłumaczenia ustne angielski, skoro wszyscy mówią po angielsku?
Tłumacz angielskiego jest potrzebny wtedy, gdy stawka rozmowy jest wysoka, a nie wszyscy uczestnicy mówią na tym samym poziomie. Swobodna rozmowa przy kawie po angielsku to coś innego niż negocjowanie kar umownych, omawianie wyników audytu czy przedstawianie strategii zarządowi. W takich sytuacjach różnica między dobrą a bardzo dobrą znajomością języka przekłada się na nieporozumienia, które kosztują czas i pieniądze.
Najczęstsze powody, dla których firmy zamawiają tłumaczenie z angielskiego mimo znajomości języka w zespole:
- w spotkaniu biorą udział członkowie zarządu, rada nadzorcza lub pracownicy produkcji, którzy nie posługują się angielskim na co dzień,
- rozmowa dotyczy umów, finansów, prawa lub techniki, gdzie liczy się precyzja terminu,
- polska strona chce mówić w języku ojczystym, żeby lepiej argumentować i panować nad niuansami,
- wydarzenie ma charakter publiczny, na przykład konferencja, walne zgromadzenie lub szkolenie dla dużej grupy,
- uczestnicy z różnych krajów mówią angielskim jako językiem obcym, z różnymi akcentami i słownictwem.
Ostatni punkt bywa niedoceniany. Na spotkaniu z partnerem z Japonii, Francji i Brazylii po angielsku mówią wszyscy, ale każdy inaczej. Tłumacz zna typowe kalki i wymowę takich rozmówców, więc oddaje ich intencję po polsku wierniej niż słuchacz, który polega na własnym rozumieniu.
Jakie formy tłumaczenia ustnego stosuje się przy angielskim?
Przy angielskim stosuje się te same formy tłumaczenia ustnego co przy innych językach, a wybór zależy od liczby uczestników i charakteru spotkania. Komisja Europejska opisuje je w krótkim słowniczku pojęć (zob. rodzaje tłumaczeń konferencyjnych według Komisji Europejskiej):
- tłumaczenie konsekutywne, w którym tłumacz zaczyna mówić po zakończeniu fragmentu wypowiedzi, zwykle na podstawie notatek,
- tłumaczenie symultaniczne, wykonywane na bieżąco, w trakcie wypowiedzi, przy użyciu kabiny, mikrofonu i słuchawek,
- tłumaczenie szeptane, w którym tłumacz siedzi lub stoi obok jednej czy dwóch osób i mówi do nich półgłosem,
- tłumaczenie relay, czyli przekład przez język pośredni, gdy tłumacz nie zna języka mówcy.
W kontaktach biznesowych pojawia się też tłumaczenie liaison, czyli przekład krótkich wypowiedzi w obu kierunkach podczas rozmowy, wizyty lub obchodu zakładu. Tłumacz towarzyszy wtedy gościom przez cały dzień i przełącza się między angielskim a polskim co kilka zdań.
Tłumaczenia ustne z angielskiego na polski i z polskiego na angielski
Tłumaczenia ustne z angielskiego na polski i w kierunku odwrotnym wymagają od tłumacza nieco innych umiejętności, dlatego warto wiedzieć, na który kierunek przypada większość pracy. W języku tłumaczy konferencyjnych polski jest zwykle językiem A, czyli ojczystym, a angielski językiem B lub C. Przekład z języka ojczystego na obcy nazywa się retour. Komisja Europejska definiuje go jako tłumaczenie z języka ojczystego na język obcy, który należy do języków aktywnych tłumacza.
W praktyce oznacza to, że:
- na konferencji, gdzie mówcy przemawiają po angielsku, a słuchacze są Polakami, tłumacz pracuje w swoim najmocniejszym kierunku, z angielskiego na polski,
- gdy polscy prelegenci przemawiają do gości zagranicznych, tłumacz pracuje na angielski, więc potrzebny jest ktoś z bardzo dobrym retour albo native speaker z polskim jako językiem biernym,
- na spotkaniu biznesowym tłumacz konsekutywny pracuje w obu kierunkach na zmianę, więc musi mieć oba języki jako aktywne.
Przy dużych wydarzeniach z polskimi i angielskimi mówcami zespół w kabinie dobiera się tak, by obaj tłumacze swobodnie pracowali w obu kierunkach. Taką kabinę nazywa się dwukierunkową.
Forma tłumaczenia a sytuacja: zestawienie
Tabela pokazuje, jaką formę tłumaczenia z angielskiego zwykle wybiera się w typowych sytuacjach firmowych.
| Sytuacja | Forma tłumaczenia | Kierunek | Liczba tłumaczy |
|---|---|---|---|
| Negocjacje handlowe | Konsekutywne | Oba, na zmianę | 1, przy całym dniu 2 |
| Wizyta kontrahenta w zakładzie | Liaison lub zestaw przenośny | Oba | 1 |
| Posiedzenie zarządu z jednym gościem | Szeptane | Głównie na angielski | 2 przy dłuższym posiedzeniu |
| Konferencja z mówcami zagranicznymi | Symultaniczne w kabinie | Głównie na polski | 2 na kabinę |
| Webinar dla klientów zagranicznych | Symultaniczne zdalne | Głównie na angielski | 2 |
| Akt notarialny z cudzoziemcem | Konsekutywne i a vista, tłumacz przysięgły | Oba | 1 |
Tłumaczenia ustne angielski biznesowy: spotkania, negocjacje, wizyty
Tłumaczenia ustne angielski biznesowy to przede wszystkim praca konsekutywna i liaison w małych grupach, gdzie liczy się dokładność terminologii i dyskrecja. Tłumacz na spotkaniu biznesowym siedzi przy stole, słucha fragmentu wypowiedzi, notuje i oddaje ją w drugim języku. Strony słyszą się nawzajem, mogą obserwować reakcje i mają chwilę do namysłu przed odpowiedzią.
Angielski w biznesie ma własne słownictwo, które tłumacz musi znać w obu kierunkach: od pojęć finansowych, takich jak EBITDA czy covenant w umowie kredytowej, przez terminy z umów handlowych, na przykład reguły Incoterms, po skróty wewnętrzne firmy. Część tych pojęć funkcjonuje w polszczyźnie biznesowej w oryginale, część ma ustalone odpowiedniki. Dobry tłumacz wie, które wersje są w danej firmie przyjęte, a jeśli nie wie, pyta przed spotkaniem.
Poufność i rola tłumacza w negocjacjach
Tłumacz negocjacji z partnerem anglojęzycznym słyszy informacje poufne obu stron. Kodeks etyki AIIC zobowiązuje tłumaczy konferencyjnych do ścisłej tajemnicy wobec wszystkich osób, a wiele firm dodatkowo podpisuje z tłumaczem umowę o zachowaniu poufności. Tłumacz nie doradza w negocjacjach i nie łagodzi wypowiedzi na własną rękę, ale może zasygnalizować, że dane sformułowanie w kulturze rozmówcy brzmi inaczej niż po polsku.
Czytaj również: Tłumaczenia ustne z niemieckiego – współpraca z partnerami z regionu DACH
Angielski na konferencjach: kabina, zespół i relay
Na konferencjach angielski tłumaczy się niemal zawsze symultanicznie, w kabinie, przez zespół co najmniej dwóch tłumaczy, którzy zmieniają się regularnie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, opisując pracę swoich tłumaczy, wskazuje, że tłumaczenie symultaniczne odbywa się w kabinie, zwykle w zespole złożonym z co najmniej dwóch osób (zob. opis pracy tłumacza konferencyjnego w TSUE). Ten sam opis wspomina, że przy tłumaczeniu przez język pośredni tłumacze korzystają najczęściej z przekładu na francuski lub angielski.
Dla organizatora konferencji w Polsce wynikają z tego dwie praktyczne wskazówki:
- Przy wydarzeniu polsko-angielskim wystarczy jedna kabina dwukierunkowa z dwiema osobami, o ile obie dobrze pracują w obu kierunkach.
- Przy konferencji z trzecim językiem, na przykład niemieckim czy hiszpańskim, angielski często staje się językiem pośrednim. Kabina angielska musi wtedy pracować bardzo starannie, bo jej przekład słyszą także inni tłumacze.
Standardy zawodowe AIIC przewidują, że przy relay z kabiny dwukierunkowej pracują w niej co najmniej trzy osoby (zob. standardy zawodowe AIIC). Jeśli twoja konferencja ma więcej niż dwa języki, zapytaj dostawcę, jak planuje skład kabin.
Jaki powinien być tłumacz ustny języka angielskiego?
Tłumacz ustny języka angielskiego powinien mieć przygotowanie do tłumaczenia ustnego, a nie tylko bardzo dobrą znajomość języka. Wymagania wobec usług tłumaczenia ustnego opisuje norma ISO 18841, a wobec usług tłumaczeniowych w biurach norma ISO 17100. Przy wyborze tłumacza zwróć uwagę na:
- wykształcenie, na przykład studia podyplomowe z tłumaczenia konferencyjnego lub filologię z kierunkową specjalizacją,
- doświadczenie w twojej branży i znajomość jej słownictwa po polsku i po angielsku,
- formę, w której tłumacz faktycznie pracuje, bo dobry tłumacz konsekutywny nie zawsze pracuje w kabinie i odwrotnie,
- jakość retour, czyli tłumaczenia na angielski, jeśli to ten kierunek przeważa,
- referencje z podobnych zleceń, na przykład konferencji medycznych, audytów czy walnych zgromadzeń.
Tłumacz przysięgły języka angielskiego jest potrzebny wtedy, gdy przepisy tego wymagają, na przykład przy czynnościach notarialnych z udziałem osoby nieznającej polskiego. Zasady wykonywania tego zawodu określa ustawa z 25 listopada 2004 roku o zawodzie tłumacza przysięgłego. Na zwykłe spotkanie biznesowe czy konferencję uprawnienia przysięgłe nie są wymagane.
Jak przygotować zlecenie tłumaczenia z angielskiego?
Dobre przygotowanie zlecenia skraca czas wyceny i podnosi jakość przekładu. Przed wysłaniem zapytania zbierz:
- datę, godziny i miejsce spotkania lub konferencji, a przy wydarzeniu online nazwę platformy,
- liczbę uczestników i informację, kto mówi po angielsku, a kto po polsku,
- temat i branżę, z listą zagadnień technicznych lub prawnych,
- program, prezentacje i nazwiska mówców, nawet w wersji roboczej,
- słownik nazw własnych, produktów i skrótów stosowanych w firmie,
- informację, czy wydarzenie będzie nagrywane lub transmitowane.
Materiały przekaż tłumaczowi kilka dni przed terminem. Przy konferencjach prezentacje często przychodzą w ostatniej chwili, ale nawet program z tytułami wystąpień pozwala przygotować glosariusz. Krótka rozmowa tłumacza z prelegentem przed wystąpieniem, choćby kwadrans, wyjaśnia wymowę nazwisk i nietypowe skróty.
Najważniejsze informacje o tłumaczeniach ustnych z angielskiego
Angielski jest językiem kontaktowym biznesu, ale nie zastępuje tłumacza tam, gdzie ważą się decyzje, liczby i umowy. Przy spotkaniach i negocjacjach sprawdza się tłumaczenie konsekutywne lub liaison, przy posiedzeniach z jednym gościem tłumaczenie szeptane, a na konferencjach praca w kabinie dwóch tłumaczy. Kierunek przekładu ma znaczenie przy doborze osoby, a przy wydarzeniach wielojęzycznych angielski często pełni rolę języka pośredniego. Przygotowane materiały i jasny opis spotkania to najprostszy sposób na trafny przekład.
Jeśli planujesz spotkanie z partnerem anglojęzycznym lub konferencję z zagranicznymi mówcami, wyślij krótki opis wydarzenia do biura tłumaczeń z tłumaczami specjalizującymi się w konkretnych branżach. Takie biuro dobierze tłumacza z wykształceniem kierunkowym i znajomością twojej branży, w razie potrzeby native speakera do przekładu na angielski, a przy obradach wielojęzycznych zespół do tłumaczeń obcy-obcy. Odpowiedź z przejrzystą wyceną, bez ukrytych dopłat, pozwoli szybko zarezerwować termin.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się tłumacz ustny od tłumacza pisemnego angielskiego?
Tłumacz ustny przekłada mowę na bieżąco lub po fragmentach wypowiedzi, bez możliwości poprawek i sprawdzania w słownikach. Tłumacz pisemny pracuje nad tekstem i ma czas na redakcję. To odrębne umiejętności, dlatego wiele osób specjalizuje się tylko w jednej z tych form.
Czy jeden tłumacz wystarczy na cały dzień spotkań po angielsku?
Przy tłumaczeniu konsekutywnym z przerwami jeden tłumacz zwykle wystarcza na kilka godzin. Przy całym dniu negocjacji lub przy tłumaczeniu szeptanym i symultanicznym potrzebne są dwie osoby, które zmieniają się co pewien czas, bo koncentracja spada już po kilkudziesięciu minutach ciągłej pracy.
Czy tłumacz angielskiego musi być tłumaczem przysięgłym?
Nie, uprawnienia przysięgłe są potrzebne tylko przy czynnościach, w których wymaga ich prawo, na przykład u notariusza lub w sądzie. Na spotkania biznesowe, konferencje i szkolenia wybiera się tłumacza z doświadczeniem w danej formie i branży.
Jak wcześnie zamówić tłumacza angielskiego na konferencję?
Przy dużych konferencjach rezerwacja na kilka tygodni przed wydarzeniem daje dostęp do najlepszych tłumaczy i pozwala zaplanować sprzęt. Przy krótkim spotkaniu biznesowym tłumacza można często znaleźć w ciągu kilku dni, ale termin wpływa na wybór osób.
Czy native speaker jest lepszy do tłumaczenia na angielski?
Native speaker z polskim jako językiem biernym zwykle brzmi bardziej naturalnie po angielsku, co ma znaczenie przy wystąpieniach publicznych i prezentacjach dla zagranicznych klientów. Przy rozmowach dwukierunkowych sprawdza się też polski tłumacz z bardzo dobrym retour, który swobodnie rozumie wszystkie polskie niuanse.
